Στη βυζαντινή μουσική, τα εκκλησιαστικά μέλη διακρίνονται σε τρία κύρια γένη, ανάλογα με τη δομή, την εξέλιξη της μελωδίας και τον τόπο καταγωγής τους. Αυτά τα γένη είναι:
- Ειρμολογικό γένος: Τα μέλη αυτά είναι σύντομα και βασίζονται στους ειρμούς των κανόνων. Περιλαμβάνουν τα αυτόμελα τροπάρια, τα απολυτίκια, τα αναστάσιμα, τα καθίσματα και τους ειρμούς των κανόνων. Το βιβλίο που περιέχει αυτά τα μέλη ονομάζεται Ειρμολόγιον. Τα ειρμολογικά μέλη διακρίνονται σε σύντομα και αργά ειρμολογικά μέλη, ανάλογα με τον χρόνο που αντιστοιχεί σε κάθε συλλαβή του ποιήματος.
- Στιχηραρικό γένος: Τα μέλη αυτά πήραν την ονομασία τους επειδή μπροστά από αυτά προηγείται ψαλμικός στίχος. Περιλαμβάνουν τα στιχηρά ιδιόμελα τροπάρια, τα δοξαστικά, τα εωθινά και τα αναστάσιμα ιδιόμελα της Οκτωήχου. Το στιχηραρικό μέλος διακρίνεται σε παλαιό και νέο στιχηραρικό μέλος, ανάλογα με τη χρονική αγωγή και τη δομή της μελωδίας.
- Παπαδικό γένος: Τα μέλη αυτά είναι συνθέσεις που βασίζονται σε ψαλμικούς στίχους και περιλαμβάνουν τα κοινωνικά, τα χερουβικά, τους πολυέλεους, τα αργά πασαπνοάρια, τα μαθήματα, τα τρισάγια, τα αλληλουάρια, τις εκτεταμένες συνθέσεις και τα κρατήματα. Το βιβλίο που περιέχει αυτά τα μέλη ονομάζεται Ψαλτήριον του προφητάνακτος Δαβίδ. Τα παπαδικά μέλη διακρίνονται σε σύντομα, αργοσύντομα και αργά παπαδικά μέλη, ανάλογα με τον χρόνο που αντιστοιχεί σε κάθε συλλαβή του ποιήματος.
Αυτά τα τρία γένη αποτελούν τη βάση της εκκλησιαστικής μελοποιίας και καθορίζουν τη δομή και την εκτέλεση των μελωδιών στη βυζαντινή μουσική.
