Οι χαρακτήρες ποσότητας στη βυζαντινή μουσική είναι σύμβολα που δηλώνουν την κίνηση της φωνής, είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω. Αυτοί οι χαρακτήρες είναι έντεκα και καθορίζουν πόσες φωνές θα ανέβουμε ή θα κατέβουμε. Ας δούμε τους βασικούς χαρακτήρες ποσότητας:
- Ίσον : Επαναλαμβάνει τον προηγούμενο φθόγγο ή τη μαρτυρία που υπάρχει πριν από αυτόν. Ο Χρύσανθος λέει: “κρατεί την φωνήν αλύγιστον”.
- Ολίγον : Ανεβαίνει μία φωνή “με ολίγη τη φωνή”, χωρίς δηλαδή να κάνει ποίκιλμα. Ο Χρύσανθος αναφέρει: “αναβαίνομεν κατά ολίγον με διάστημα ενός τόνου”.
- Οξεία : Σημάδι της παλαιότερης γραφής που ανεβαίνει μία φωνή και μπαίνει στη συλλαβή που θέλουμε να τονίσουμε.
- Πεταστή : Ανεβαίνει μία φωνή προκαλώντας ταυτόχρονα και ένα “πέταγμα” της φωνής προς τα πάνω.
- Κεντήματα : Ανεβαίνουν μία φωνή “ομαλά με δεμένη τη φωνή” από τον προηγούμενο χαρακτήρα.
- Απόστροφος : Κατεβαίνει μία φωνή. Ο Χρύσανθος αναφέρει: “αποστρέφει τη φωνή κάτω”.
- Υπορροή : Κατεβαίνει δύο φωνές συνεχώς μία-μία τις φωνές. Λέγεται έτσι διότι βρίσκεται “υπό ροής”.
- Έλαφρόν : Κατεβαίνει δύο φωνές υπερβατώς (δηλαδή κατευθείαν) με ελαφρότητα.
- Κέντημα : Ανεβαίνει δύο φωνές.
- Υψηλή : Ανεβαίνει υπερβατώς (κατευθείαν) τέσσερις φωνές. Ονομάζεται έτσι διότι “κανένας άλλος χαρακτήρας δεν ανεβαίνει ψηλότερα”.
- Χαμηλή : Κατεβαίνει τέσσερις φωνές και ονομάστηκε χαμηλή εν αντιθέσει με την υψηλή διότι “κανένας άλλος χαρακτήρας δεν κατεβαίνει χαμηλότερα”.
Αυτοί οι χαρακτήρες ποσότητας είναι βασικοί για την κατανόηση και την εκτέλεση της βυζαντινής μουσικής, καθώς καθορίζουν την κίνηση της φωνής και τη μελωδική πορεία.