Στη βυζαντινή μουσική, τα γένη είναι κατηγορίες που καθορίζουν τη δομή και τα διαστήματα των κλιμάκων. Υπάρχουν τρία κύρια γένη:
- Διατονικό γένος: Αυτό το γένος περιλαμβάνει διαστήματα τόνων και ημιτονίων. Διακρίνεται σε δύο χρόες:
- Μαλακό διατονικό: Χρησιμοποιείται στους ήχους Α’, πλάγιο του Α’, Δ’, πλάγιο του Δ’, λέγετο και βαρύ (δεύτερος διατονικός). Τα τετράχορδα αποτελούνται από μείζονες, ελάσσονες και ελάχιστους τόνους.
- Σκληρό διατονικό: Χρησιμοποιείται στους ήχους Γ’ και βαρύ από του γα. Τα διαστήματα αποτελούνται από μείζονες τόνους και ημιτόνια.
- Χρωματικό γένος: Τα τετράχορδα αυτού του γένους περιλαμβάνουν διαστήματα που ξεφεύγουν από το άκουσμα των τόνων, όπως υπερμείζων (14 μόρια), τρίτη ελάσσων εναρμόνιο (16 μόρια), τριημίτονα (18 μόρια) και μικρότερα του τόνου, όπως ημιτόνια διατονικά (5 1/2 μόρια) και χρωματικά (6 1/2 μόρια). Διακρίνεται σε δύο χρόες:
- Μαλακή χρόα: Χρησιμοποιείται στον δεύτερο ήχο με χαρακτηριστικά διαστήματα ελάχιστου τόνου, τρίτης ελάσσονος εναρμόνιου και χρωματικού ημιτόνου.
- Σκληρή χρόα: Χρησιμοποιείται στον πλάγιο του Β’ ήχο με χαρακτηριστικά διαστήματα διατονικού ημιτόνου, τριημιτόνου και χρωματικού ημιτόνου.
- Εναρμόνιο γένος: Το κύριο χαρακτηριστικό των διαστημάτων του είναι τα τεταρτημόρια και τριτημόρια (3 και 4 μόρια αντιστοίχως), υπερμείζονος διαστήματος (14 μόρια) και υπερτριημιτόνου (20 μόρια). Δεν αποτελεί συγκεκριμένο ήχο, αλλά προκύπτει όταν σε περιφορές φθόγγων του σκληρού και χρωματικού γένους προκαλούνται τέτοιες έλξεις, παράγοντας δύο από τα παραπάνω διαστήματα σε ένα τετράχορδο.
Οι χρόες στη βυζαντινή μουσική είναι οι ακουστικές αποχρώσεις ή παραλλαγές των γενών. Υπάρχουν δύο κύριες χρόες:
- Μαλακή χρόα: Αυτή η χρόα χαρακτηρίζεται από μαλακά και βατά διαστήματα. Χρησιμοποιείται στους ήχους Α’, πλάγιο του Α’, Δ’, πλάγιο του Δ’, λέγετο και βαρύ (δεύτερος διατονικός). Τα τετράχορδα αποτελούνται από μείζονες, ελάσσονες και ελάχιστους τόνους. Για παράδειγμα, στον τέταρτο ήχο, η σειρά των διαστημάτων είναι από μείζονα σε ελάσσονα και ελάχιστο τόνο.
- Σκληρή χρόα: Αυτή η χρόα χαρακτηρίζεται από σκληρά και απότομα διαστήματα. Χρησιμοποιείται στους ήχους Γ’ και βαρύ από του γα. Τα διαστήματα αποτελούνται από μείζονες τόνους και ημιτόνια. Για παράδειγμα, στον τρίτο ήχο, τα συνεχόμενα διαστήματα είναι από μείζονα σε μείζονα και ημιτόνιο.